Jos

Jos wani birni ne da ke cikin jihar Plateau a arewacin tsakiyar Najeriya. Kafin zuwan Turawa, yankin da ake kira Jos yanzu ya kasance wurin zama na kabilun Berom, Anaguta da Afizere, wadanda suka kasance manoma da masu kiwon dabbobi. Akwai kauyuka biyu masu muhimmanci a yankin, wato Gwash da Naraguta, wadanda suka zama asalin birnin. A farkon karni na ashirin, Turawan Birtaniya sun iso wannan yanki suka kuma gano yawan ma'adinan tagulla a cikin kasa, wannan ku ya zama babban dalilin da ya sa an kafa birnin Jos a shekara ta 1915. Sunan Jos ana ce ya samo asali ne daga kalmar "Gwosh" ko kuma "Jot" da wasu kabila suka yi amfani da ita wajen ambaton wannan yanki.

Bayan an gano ma'adinan, Jos ta yi tasowa cikin sauri ta zama cibiyar noma da cinikin tagulla a Afirka. A shekara ta 1914, an gina layin dogo na Bauchi Light Railway wanda ya hada Jos da Zaria, wannan ya saukake fitar da tagulla zuwa teku don a sayar a kasashen waje. Wannan ci gaban ya jawo mutane daga sassan Najeriya daban-daban kamar Hausawa, Igbo, Yarbawa da ma Turawa, wanda ya sa Jos ta zama daya daga cikin birane mafi yawan kabilu a Najeriya. A shekara ta 1967, an zabi Jos a matsayin babban birnin jihar Benue-Plateau, kuma a 1976 ta zama babban birnin sabuwar jihar Plateau. Har yanzu ana kiran birnin da "Tin City" saboda tarihin yawan tagullar da aka fitar daga gona.

A yau, Jos tana da yawan jama'a sama da miliyan daya, kuma tana da yanayi mai sanyi idan aka kwanta da sauran biranen arewacin Najeriya saboda tana zaune a tsawon mita dubu daya da rabin dubu sama da matakin teku. Birnin na da Jami'ar Jos da aka kafa a shekara ta 1975, gidan tarihi na Nok da ke nuna alfarwa na mutanen da suka rayu a yankin kafin zuwan Kristi, da kuma wuraren shakatawa masu kyau. Duk da cunkoson addini da kabilanci da suka faru a shekarun 2000, Jos ta ci gaba da zama babban cibiyar siyasa, kasuwanci da ilimi a yankin arewacin tsakiya.