Zariya

Zaria, wadda aka fi sani da Zazzau, tana cikin manyan biranen Hausawa bakwai. An kafa birnin a kusa da shekara ta 1536, kuma ya zama babban birnin Masarautar Zazzau. Sunan Zaria ya samo asalin ne daga sarauniya Zaria, 'yar uwar sarauniya Amina, wacce ta yi mulki a karshen karni na 16. A zamanin da, Zaria ta kasance mafi kudanci daga cikin biranen Hausawa, kuma ta zama cibiyar kasuwanci mai muhimmanci ga karavanun Saharar da ke wucewa.

A karshen karni na 15, addinin Musulunci ya iso Zaria daga Kano da Katsina, wanda hakan ya ƙara ƙarfafa kasuwanci da ilimi a birnin. Sarauniya Amina ta yi yakin faɗaɗa yankuna da ya haɗa da Kano da Katsina, kuma ta gina katangunan birni. Bayan mutuwar Amina, Zaria ta faɗa ƙarƙashin mulkin Masarautar Jukun, kuma daga baya ta zama wani yanki da ke biyan haraji ga Masarautar Songhai. A shekara ta 1805, Fulani suka kama birnin a yayin yakin jihad, kuma a 1901 sojojin Birtaniya suka karbi iko.

Yau, Zaria tana da katangunan tsohon birni mai tsawon kilomita 24 tare da ƙofar 8, kuma tana da manyan makarantun gao kamar Ahmadu Bello University. Tattalin arzikin birnin ya dogara ne kan noma da kasuwancin auduga, gyada, da kuma fata. An kafa jaridar Gaskiya Ta Fi Kwabo a Zaria a shekara ta 1939, wacce ta kasance jaridar farko a Arewacin Najeriya. Birnin ya ci gaba da zama cibiyar ilimi da al'adu a yankin.