Ibadan

Ibadan ya fara ne a shekarar 1829 a matsayin sansanin yaƙi da Lagelu ya kafa a yammacin Najeriya. Sunan birnin ya fito daga "Eba-Odan," wanda ke nufin "gaban filin daji." Wurin ya kasance a tsakanin daji da filin daji, kuma yana kewaye da tuddun bakwai. Bayan rusawar daular Yoruba a ƙarshen karni na 18, 'yan tawaye daga Oyo, Ife, da Ijebu suka gudu suka iso wannan wurin, suka mai da shi mafaka mai kyau. Saboda wannan matsayi na tsaro, Ibadan ya girma cikin sauri kuma ya zama cibiyar ƙarfin soji a yankin.

A tsakanin shekarun 1860 zuwa 1890, Ibadan ya zama babban birni na soji wanda ya mamaye yawancin arewa da gabashin ƙasar Yoruba. An yi masa lakabi da "idi-Ibon" ko "sansanin bindiga" saboda irin ƙarfin sojojinsa. Bambancin Ibadan shi ne cewa, ba kamar sauran biranen Yoruba ba, ƙungiyar yaƙa suka rike mulki a maimakon sarauta ta gado. Wannan ya sa birnin ya zama "jamhuriyar soji" inda kowa mai ƙarfi zai iya samun matsayi mai girma.

A shekarar 1893, Ingilishi suka ɗauki Ibadan a ƙarƙashin kariyarsu. Hanyar jirgin ƙasa ta iso birnin a shekarar 1901, wannan ya ƙara saurin tasowa tare da cinikin kayan gona kamar kakao, auduga, da man dabino. A shekarar 1948, Jami'ar Ibadan ta fara aiki, ta zama babbar cibiyar ilimi a yammacin Afirka. Yau, Ibadan ya zama babban cibiyar kasuwanci, kimiyya, da fasaha a Najeriya, kuma ya shiga cikin hanyar UNESCO na biranen koyo.