Ogbomosho

An kafa Ogbomosho a tsakiyar karni na 17 ta wani maharbi mai suna Ogunlola, wanda asalin sa na Ibariba ne. Ya gina bukinsa kusa da bishiyar Ajagbon a yammacin Najeriya. Ogunlola ya kafa kungiyar "Alongo" tare da wasu maharba don kare kansu daga fashi da kama bayi da ake kira "Sunmoni." Wannan kungiya ta zama asalin birnin, kuma ta taimaka wajen kare yankin daga hare-haren makiyaya. Saboda irin wannan tsaro, Ogbomosho ya zama mafaka ga mutanen da suka gudu daga yakin Fulani a farkon karni na 19.

A lokacin yakin Fulani, Ogbomosho ya tsira saboda ganuwar da ya ke da shi da kuma ramin da ya kewaye birnin. Wannan ya sa kauyuka da kauyukan da suka kai 147 suka zubar da mazaunansu suka iso Ogbomosho don neman tsaro. Wannan zubewar ya kara yawan jama'a da karfin birnin, amma masarautar gargajiya ta ci gaba da rike mulki. Bayan nasarar Ibadan a shekarar 1840, Ogbomosho ya canza baya daga Oyo zuwa Ibadan.

Yau, Ogbomosho ya zama daya daga cikin manyan biranen Najeriya. Mazaunan birnin sun shahara wajen yin zare da aso oke da sanyan, wanda ake yi da zaren zinariya daga Ilorin. Mata ne ke yi da shafin tsarkiya na indigo. Birnin kuma yana da fasahar yin koso, wato gangan na musamman, da kuma aikin katako. A halin yanzu, Ogbomosho yana da Jami'ar Ladoke Akintola da kuma asibitin Bowen, kuma yana ci gaba da zama cibiyar noma da kasuwanci a yankin.